Preek Nieuwjaar 2014

Preek van bisschop Frans Wiertz op Nieuwjaarsdag 1 januari 2014 in de Sint-Christoffelkathedraal te Roermond.

H. Maria, Moeder van God - Wereldvredesdag

Eerste lezing: Num,6, 22 – 27
Tweede lezing: Gal. 4, 4 – 7
Evangelie: Lc. 2, 16 – 21

Deze week begint er een nieuw programma op televisie met als titel ‘Utopia’. Het is de zoveelste realityshow, maar deze keer met een andere insteek. Vijftien mensen worden een jaar lang opgesloten op een stuk land. Ze krijgen de opdracht om met primitieve middelen een nieuwe samenleving op te bouwen. Een nieuw, nog niet bestaand land. Vandaar ook de titel: Utopia. 

Ik ben bang dat de titel werkelijkheid wordt en dat het land ook echt een utopie blijft, want wat de programmamakers zeggen te proberen, kan helemaal niet. Je kunt niet zomaar vanuit een blanco situatie een nieuwe samenleving opbouwen. Ieder mens is het product van z’n opvoeding en z’n omgeving.

Ook als je in een nieuwe situatie komt, brengt ieder van ons z’n eigen karakter en z’n eigen ideeën met zich mee. Dat geldt dus ook voor de 15 kandidaten van Utopia. Dat levert natuurlijk weer heftige scènes op en dat is precies wat de programmamakers willen. Want dat betekent hoge kijkcijfers en dus veel reclame-inkomsten. Laten we ons maar niets wijs maken: achter de zogenaamde ideële doelstelling om de wereld te verbeteren, gaan platte commerciële motieven schuil.

Dat is eigenlijk jammer, omdat het idee om de samenleving opnieuw op te bouwen helemaal niet zo verkeerd is. Er is namelijk nogal wat mis in de wereld. Oorlogen, uitbuiting, honger, een steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk: er valt nog wel wat te verbeteren.

In zijn eerste Wereldvredesboodschap die paus Franciscus voor vandaag – 1 januari – heeft geschreven, gaat hij uitvoerig in op de ongelijkheid in de wereld. We hebben deze paus inmiddels leren kennen als iemand die man en paard noemt. Ook nu neemt hij geen blad voor de mond. De paus spreekt in zijn vredesboodschap over de oneerlijke verdeling van goederen in de wereld. Hij heeft het over een heroverweging van de economische modellen en hij klaagt de veel te hoge salarissen en bonussen in het bedrijfsleven aan.

Maar hij verwijst ook naar mensen die geld verdienen aan wapens, drugshandel of prostitutie. Ze zijn volgens hem onverschillig voor het lijden van anderen en maken zich schuldig aan een ‘weggooi’-mentaliteit, die leidt tot ‘wegwerpmensen’ en verachting van de zwaksten in de samenleving.

Dat zijn flinke woorden! Wat zou het mooi zijn als we op zo’n eerste dag van het nieuwe jaar zouden kunnen afspreken dat we opnieuw beginnen. Dat alle ongelijkheid in één klap de wereld uit is, dat alle oorlogen en uitbuiting verleden tijd zijn en dat we samen een nieuwe samenleving opbouwen.

Ik ben bang dat die wens pas écht Utopia is. Maar dat wil niet zeggen dat we niks kunnen doen om een eindje in de goede richting op te schuiven. In zijn boodschap spreekt paus Franciscus uitgebreid over ‘Broederschap als de weg naar vrede’. Als we nu eens ophouden om elkaar als vijanden en rivalen te zien, maar als echte broeders en zusters met elkaar optrekken?

Dat kan en moet zeker gebeuren in de grote wereld van politieke en economische leiders. Maar we kunnen er ook een begin mee maken in onze eigen dagelijkse omgeving. In onze familie, met onze buren, met de collega’s op het werk. Dáár begint broederschap en zusterschap.

Dat gaat verder dan zomaar een beetje ‘goed zijn voor elkaar’. Echte broederschap kan alleen maar tot stand komen als we ons open stellen voor de liefde als gave van God, zo schrijft paus Franciscus. Daarmee raakt hij een belangrijk punt. In een samenleving waarin God geen enkele rol meer speelt, voeren uiteindelijk alleen individualisme en plat materialisme de boventoon. De gevolgen daarvan kunnen we helaas elke dag op tv zien.

Maar dat wil niet zeggen dat wij ons daarbij moeten neerleggen. Als gelovige mensen staan wij positief en hoopvol in het leven. Elke dag biedt nieuwe kansen om onze solidariteit met zwakkeren te tonen. Om de liefde die Christus in de wereld is komen brengen, beter zichtbaar en tastbaar te maken.

Dat mag ons goede voornemen voor 2014 zijn. Dat we elke dag van het jaar proberen om ons geloof in Christus beter vorm te geven, door wat minder aan onszelf te denken en ons wat dienstbaarder op te stellen voor de mensen om ons heen. Want vanuit een dienstbare houding van liefde voor onze medemens kunnen we samen bouwen aan een betere samenleving.

Daarvoor hoeven we ons niet op te sluiten in een verzonnen Utopia van een paar vierkante meter, waar televisiecamera’s elke beweging registreren. Maar moeten we juist de échte wereld intrekken, om die positieve boodschap van Gods liefde voor de mensen uit te dragen. Ook als onze goede daden niet direct door de hele wereld gezien worden.  

Op voorspraak van de Moeder Gods Maria, wier feest wij vandaag vieren, wens ik u allen een jaar vol vrede, gelijkwaardigheid, vergeving, broederschap en zusterschap, gesteund door de liefde van Christus. Dat wij die allemaal in ons leven mogen ervaren en doorgeven.

Ik wens u een Gelukzalig Nieuwjaar. Amen.

+ Frans Wiertz
bisschop van Roermond

     
     
     
     
     
Susteren-Echt