Twee Limburgse heiligen op één dag

In de liturgische kalender van de katholieke kerk staat op 5 januari de gedachtenis van twee Limburgse heiligen vermeld: de kluizenaar Gerlachus, overleden en begraven in Houthem en pater Karel Houben, geboren in Munstergeleen en overleden in Dublin. Zowel in Houthem als in Munstergeleen zijn er op en rond deze feestdag speciale activiteiten.

Gerlachus
Omstreeks 1100 werd Gerlachus in Valkenburg geboren. Onderweg naar een toernooi hoorde de ridder dat zijn vrouw Lenora was overleden. Hij kwam tot inkeer, maakte een pelgrimstocht naar Rome en werkte hierna zeven jaar als johannieter voor zieken in Jeruzalem. Vervolgens vestigde hij zich als kluizenaar in Houthem. Hier woonde hij 14 jaar in een holle eik. De boeren in de omgeving brachten hun zieke dieren bij hem ter genezing. Hij had een spirituele band met de mystica Hildegard von Bingen en correspondeerde ook met haar. Dagelijks liep Gerlachus vanuit Houthem naar het graf van de heilige Servaas in Maastricht om hier te bidden. Volgens de legende gaf Servaas zelf hem de laatste sacramenten, toen hij stervende was. Dat was op 5 januari rond 1165 of 1175.

Boven zijn graf in Houthem bouwde men het Norbertinessenklooster St. Gerlach, eeuwenlang een veelbezochte bedevaartsplaats. Het klooster werd recenelijk een luxe hotel en conferentieoord, de kloosterkerk is in gebruik als parochiekerk. Hier ligt Gerlachus tot op de dag van vandaag begraven. Het zand onder zijn graf en de jaarlijks op zijn gedenkdag gebakken Gerlachusbroodjes gelden als geneeskrachtig voor vee en mens. Gerlachus wordt aangeroepen voor een goede oogst en bij ziekten van huisdieren. Ook is hij patroonheilige van paarden en vee en natuurlijk van Houthem, dat aan de plaatsnaam de benaming 'Sint Gerlach' toevoegde.

Rondom het feest van de heilige Gerlachus wordt een octaaf gevierd, een achtdaags kerkelijk feest met diverse liturgievieringen. Dagelijks zijn er in deze periode bijzondere vieringen in de kerk van Houthem voor speciale doelgroepen. Na elke viering wordt het zogeheten Gerlachusbrood gezegend en uitgedeeld. Ook kan dan de relikwie van Sint Gerlachus worden vereerd.


Karel Houben
De 5de januari is ook de sterfdag van nóg een Limburgse heilige. Pater Karel van Sint Andries overleed op die dag in 1893 in Ierland. Pater Karel Houben, zoals hij in Limburg vooral bekend is, werd in 1821 in Munstergeleen geboren als zoon van de plaatselijke molenaar. Pater Karel wilde al jong priester worden, maar op 19-jarige leeftijd werd hij opgeroepen voor militaire dienst. Een plicht die toen nog vijf jaar duurde. Na enkele maanden kon zijn vader hem echter vrij kopen. Als reservist moest hij wel beschikbaar blijven. Dat betekende dat hij nog niet tot priester gewijd kon worden, maar wel al aan zijn studie daartoe kon beginnen. In zijn korte tijd in militaire dienst had Houben kennis gemaakt met de paters Passionisten, bij wie hij in 1854 intrad onder de kloosternaam Karel van Sint Andries.

In 1850 werd hij in Doornik tot priester gewijd en door zijn congregatie uitgezonden naar Engeland en later naar Ierland. Daar trok pater Karel zich vooral het lot van de arbeiders in Dublin aan, die in zeer armoedige omstandigheden leefden. Karel trok prekend en luisterend rond en hij werd al snel als de 'heilige pater Charles' beschouwd. Niet omdat hij grote daden verrichtte, maar gewoon omdat hij steeds voor de mensen klaarstond. Met name zieken klopten bij hem aan en er zijn veel verhalen bekend van mensen die genazen, nadat ze door pater Karel gezegend waren. Na beschuldiging aan zijn adres over kwakzalverpraktijken, werd hij door zijn congregatie enige tijd naar Engeland gestuurd. Toen de commotie rond zijn persoon voorbij was, keerde Karel in 1874 terug naar Dublin, waar de mensen hem al snel weer wisten te vinden. Zijn klooster werd een echt pelgrimsoord. Pater Karel overleed - zelf door ziekte ernstig verzwakt - op 5 januari 1893. In 2007 werd hij door paus Benedictus XVI in Rome heilig verklaard.

In Munstergeleen is het geboortehuis van pater Karel Houben sinds 1954 als kapel ingericht, dat nog altijd veelvuldig door pelgrims wordt bezocht. Op de gedenkdag van de heilige wordt in de parochiekerk van Munstergeleen om 18.30 uur een feestelijke H. Mis gehouden, waarin dit jaar kardinaal Eijk hoofdcelebrant zal zijn. Aansluitend trekken de aanwezigen in een kaarsenprocessie naar het geboortehuis van pater Karel trekken, waar de reliek van pater Karel kan worden vereerd.

     
     
     
     
     
Susteren-Echt